piątek, 11 listopada 2011

Gęsina nie tylko na św. Marcina

Amerykanie mają swojego indyka, którego podają na Święto Dziękczynienia. Od kilku lat w Polsce wraca tradycja jedzenia gęsiny. Kiedyś gęsi jadano często i chętnie, ale do niedawna gęsina była na polskich stołach rzadkością.

fot. gesina.pl
Wyroby z gęsi to nie tylko foie gras, pyszne, choć tłuste i dyskusyjne, jak chodzi o komfort życia gęsi (chociaż odchodzi się od tradycyjnego tuczenia na rzecz metod bardziej humanitarnych).

Mimo że gęsina uważana jest za mięso tłuste, nie jest to prawda - zawiera o wiele mniej tłuszczu niż wołowina, a dzięki temu, że gęsi są karmione najlepszymi paszami, jest to też mięso zdrowe. Gęsina to dużo sycącego białka, ale też witaminy (A, E, B), minerały (potas, fosfor, magnez) i nienasycone kwasy tłuszczowe.

11 listopada to dzień, kiedy gęsina jest chętnie jedzona i podawana, także w restauracjach, ale warto jeść ją cały rok. W serwisie Durszlak, agregatorze blogów kulinarnych, znajdziemy wiele smacznych przepisów. Listę restauracji oferujących gęsinę znajdziemy w serwisie gesina.pl

środa, 9 listopada 2011

Makaron jajeczny z Ludwina


Pamiętacie czasy gospodarki planowanej, kiedy kupowało się nie to, co się chciało, a to, co pojawiło się w sklepie? Ja pamiętam – wtedy też trwały dyskusje o jakości makaronu, który oceniany był najczęściej przez pryzmat liczby jaj. I tak, makaron czterojajeczny był nabytkiem pożądanym ze wszech miar.

fot. lubelskie.pl

Nie wiadomo, z ilu jaj produkowany jest makaron z Ludwina, ale ten produkt z województwa lubelskiego to jeden z polskich produktów tradycyjnych. Wyrabiany jest z mąki (pszennej, typ od 450 do 550), jaj oraz wody. Tak powstaje odpowiednio sprężyste ciasto, które następnie zostaje rozwałkowane i podzielone tak, aby stworzyć makaron typu nitki, wstążki, gniazdka, rurki, świderki i wiele innych kształtów. Tradycyjna metoda niewiele się współcześnie zmieniła. Co prawda zamiast stolnicy mamy mieszarkę, zamiast wałka – system walców, zamiast noża – specjalne urządzenia tnące, a sam makaron suszony jest w specjalnej komorze, a nie nad piecem, ale smak jest ten sam. Makaron jemy w zupach (ach, dyskusje na temat wyższości pomidorowej z makaronem nad pomidorową z ryżem), w daniach głównych, w typowych daniach świątecznych, jak makaron z makiem czy łazanki z grzybami.

wtorek, 8 listopada 2011

6 bardzo zdrowych produktów


Co jeść, żeby być zdrowym? Powiedzenie o pięciu porcjach warzyw i owoców znamy, ale jakie warzywa wybierać?

fot. rgbstock.com

Po pierwsze – pomidory, w każdej formie (chociaż radzę unikać mocno słodzonego ketchupu – lepiej wybrać niskosłodzony lub słodzony inną substancją niż cukier ketchup ekologiczny, o czym pisałam tutaj). Surowe są doskonałe do kanapek, do sałat. Suszone, marynowane w oliwie można zmiksować na pastę do pieczywa albo dodać do sałaty, sprawdzają się też jako przekąski. Sos pomidorowy zawiera nawet więcej dobroczynnego likopenu niż pomidory surowe, więc warto go jeść często. Lepiej jednak nie przesadzać przy tym z ilością makaronu – węglowodany są nam potrzebne, ale ich nadmiar może powodować tycie. Warto też pamiętać o soku pomidorowym i o sokach wielowarzywnych, zwykle tworzonych na bazie soku pomidorowego. Są obłędnie wręcz zdrowe, a przy tym smaczne – jeśli je odpowiednio doprawić. Polecam świeżo zmielony pieprz i zioła.

Po drugie – szpinak i inne odmiany zieleniny; im ciemniejsze liście, tym lepiej. Te rośliny zawierają dużo beta-karotenu, kwasu foliowego, witaminy C, E i K. Ich regularne spożywanie pomaga obniżyć ciśnienie i poziom cholesterolu, wpływa dodatnio na wzrok, redukuje ryzyko wylewu i chorób serca. Nie zachęcam nikogo do szpinaku w wersji, jaką wiele osób pamięta z dzieciństwa, czyli pozbawionej smaku brei. Zamiast tego, można surowy szpinak podać w sałacie jak sushi, uduszony zmiksować, wymieszać z ricottą i zapiec w muszlach makaronowych albo po prostu poddusić go z fetą i pomidorami i wymieszać z ugotowanym makaronem. Pycha!

Po trzecie – orzechy włoskie. To świetne źródło białka i zdrowych tłuszczów. Orzechy włoskie zawierają też kwasy tłuszczowe omega-3, korzystne dla serca. Z orzechami nie można jednak przesadzać – wystarczy kilkanaście sztuk dziennie.

Po czwarte – jagody. Badania wskazują, że zawarte w nich składniki mogą mieć działanie antyrakowe. Jagody to też naturalny sposób na dobry wzrok i dobrą pamięć. Poza tym, są pyszne – czy to jedzone solo, czy dodane do porannego musli.

Po piąte – owoce granatu. Trudne w obieraniu owoce zawierają flawonoidy (to ten sam dobry dla zdrowia składnik, który znamy z wina i czekolady). Dodawaj pestki do sałat, szczególnie tych z mięsem kaczki czy indyka, doskonale pasują do siebie.

Po szóste – słodkie ziemniaki. Warzywo w Polsce mało znane, a szkoda. Słodkie ziemniaki zawierają karotenoidy, w tym beta-karoten, witaminę C, wapń, potas, pomagają zredukować poziom „złego” cholesterolu LDL, obniżają ciśnienie, a także podnoszą odporność na przeziębienia – co jest ważne zwłaszcza w te chłodne miesiące.

Źródło: South Beach Diet

poniedziałek, 7 listopada 2011

Śląskie niebo (w gębie)


Czyli wyjątkowy mięsny kompot.

fot. wikipedia

Chociaż kompot i mięso rzadko występują w jednym daniu, to śląskie niebo, czyli typowo świąteczna potrawa regionalna, łączy te dwa smaki. Podstawą dania są suszone owoce, które namacza się, a następnie gotuje razem z mięsem. Ugotowane mięso wyjmuje się z garnka, w którym został rzadki sos. Zostaje on zagęszczony – najczęściej przy pomocy zasmażki lub powideł. Doprawia się go cukrem, cynamonem, solą oraz skórką i sokiem z cytryny. Pokrojone w plastry mięso polewa się sosem. Podaje się z kluskami lub buchtami (pyzami drożdżowymi). Danie w tej formie zostało wpisane na listę produktów regionalnych.

Tego rodzaju ciężkie danie może być ciekawostką kulinarną, ale można je nieco odchudzić i uwspółcześnić. Moja propozycja to karkówka (w wersji chudszej – schab) z owocami.


  • 1 kg karkówki lub schabu, pokrojone w plastry
  • 20 dag suszonych śliwek bez pestek
  • 20 dag suszonych moreli
  • Sól
  • Pieprz
  • Majeranek
  • Woda


Mięso ułożyć w garnku, zasypać owocami, doprawić przyprawami. Wlać 2 szklanki wody, dusić godzinę – półtorej (aż mięso będzie miękkie) na małym gazie, przykryte.

piątek, 4 listopada 2011

Gruszki szaruszki w syropie


Całkiem niedawno, bo 22 lipca 2011 roku na listę produktów tradycyjnych trafiły pyszne gruszki marynowane, tradycyjnie przygotowywane na Pomorzu i Kujawach.


Grusza to drzewo charakterystyczne dla Kujaw, często pojawia się w herbach miast tego regionu. Gruszki używane były do wielu potraw, nawet do czerniny. Ale wróćmy do gruszek szaruszek – to owoce odmiany Salisbury, mające szary odcień. W słoiku mają być widoczne połówki gruszek z ogonkami, doprawione goździkami. To doskonały dodatek do mięs, zarówno ciepłych, jak i zimnych. Ja polecam marynowane gruszki do pasztetu, smakuje wybornie!

Dokładny przepis znaleźć można w poradniku „Smacznie i zdrowo od rana do wieczora” autorstwa Jadwigi Kłossowskiej: „3 kg gruszek bergamotów, 1,5 kg cukru, 1 szklanka octu 6-procentowego, 1 szklanka wody, 15-20 (garść) goździków. (…) Można jednak przyrządzić w occie i inne gatunki gruszek (…). Gruszki obrać, pozostawiając szypułkę, zaś gniazdo nasienne wyjąć (…).Gruszki po obraniu od razu wkładać do wody zakwaszonej octem (2 łyżki na miskę wody), by nie czerniały. Jednocześnie przygotować syrop. W płaskim rondlu zalać cukier octem i wodą, dodać goździki i gotować mieszając, aż cukier zupełnie się rozpuści. Wówczas włożyć gruszki i na słabym ogniu gotować, aż nabiorą złocistego koloru i staną się lekko szkliste. Po wystudzeniu złożyć do słojów twistów (…). Przechowywać w ciemnym miejscu”. 

środa, 2 listopada 2011

Słodko i zdrowo


9 na 10 osób, które znam, może sobie odmówić wielu przysmaków, ale nie słodyczy. A od jakiegoś czasu tyle się czyta w mediach o szkodliwości cukru. Z drugiej strony, glukoza jest organizmowi potrzebna. Jak to pogodzić?

fot. sxc.hu

 Zwykle “biała śmierć” mówiło się o soli. Ostatnio jednak lekarze zaczynają przyznawać, że sól, jedzona z umiarem, może nie jest aż taką trucizną. Ale żeby nie było nudno, teraz wrogiem został cukier. I to nie tylko ten biały, krystaliczny, który sypiemy do herbaty, kawy czy ciast pieczonych w domu, ale też cukry proste, które powstają w organizmie wskutek zjedzenia owoców czy potraw węglowodanowych. Stąd odejście od bułeczek, białego ryżu, złociście zrumienionego pieczywa tostowego… Zamiast tego, jemy ryż brązowy lub dziki, pieczywo pełnoziarniste, a najlepiej orkiszowe, takiż makaron, a ciastka maślane zastępujemy otrębowymi placuszkami. Nie są złe, ale nie należy wpadać w panikę. 

Wystarczy patrzeć na to, co jemy, bo według wytycznych dotyczących diety, opublikowanych w 2010 w USA, powinniśmy pilnować, żeby cukier w potrawach, spożywany przez nas każdego dnia, nie przekraczał 5% normy kalorycznej. Czyli jeśli jemy, powiedzmy, 2000 kalorii dziennie, cukry nie powinny przekraczać 100 kalorii. To jakieś 25 gramów, czyli sześć łyżeczek. Tyle tylko, że trudno tego dokładnie upilnować – bo o ile wiemy, ile słodzimy kawę, to trudno się dowiedzieć, jaka jest zawartość cukru w batoniku, jaka w sosie do kanapek (tak!), a jaka – w napoju energetycznym czy soku, który popijamy cały dzień. Badania wykazują, że aż 36% przyjmowanego codziennie cukru pochodzi z napojów gazowanych, energetycznych i soków, a tylko 6% - ze słodyczy. Warto więc pomyśleć nad tym, czy codzienne wypijanie litrowego kartonu soku czy trzech puszek napoju mającego zastąpić kawę jest sensowne. Lepiej przestawić się na zieloną herbatę (bez cukru!) i zwykłą wodę, a kiedy koleżanka z pracy znów przyniesie domowe ciasteczka, poczęstować się jednym – pominąwszy przyjemność dla nas, jej też będzie miło, jeśli jej wysiłki zostaną docenione.

A dla tych, którzy chcą zamienić cukier biały na coś „zdrowszego”, moja rada: syrop z agawy. Wygląda jak miód, smakuje słodko, nadaje się i do słodzenia napojów, i do wypieków. Ma niższy indeks glikemiczny od miodu, więc nie podnosi tak bardzo poziomu cukru. A to oznacza, że nie będziemy głodni zaraz po wypiciu słodzonej nim herbaty. Miodem lepiej nie słodzić – w wysokiej temperaturze traci wszystkie swoje zdrowotne właściwości, podobnie jak sok z cytryny.

Na podstawie artykułu Jennifer LaRue Huget w Washington Post.

wtorek, 1 listopada 2011

Sery Old Poland

Sery to domena wielu krajów - Francji, Włoch, Anglii... Rzadko jednak myślimy o polskich wytwórniach. A powinniśmy - bo w Polsce powstają bardzo ciekawe odmiany sera.

fot. oldpoland.pl

W pierwszej połowie XX wieku w Radzyniu Podlaskim powstała spółka mleczarska, oparta na zasadach spółdzielczych. Dziś to miejsce, czyli Spółdzielcza Mleczarnia Spomlek w Radzyniu Podlaskim to pionier w produkcji serów długodojrzewających. Od 2010 roku sery z Radzynia Podlaskiego oferowane są pod wspólną nazwą Old Poland.

W ofercie spółdzielni znaleźć można:
Bursztyn - podobny do słynnego włoskiego Grana Padano
Rubin o zdecydowanym aromacie, stworzony przez radzyńskiego serowara, Wojciecha Stysia
Grand Radamer, typowy ser "z dziurami", nawiązujący do produkcji szwajcarskich
Grand Gouda, delikatny ser o posmaku mleka i masła

Sery Old Poland mozna kupić w sklepach i supermarketach w całym kraju. Adresy - tutaj.